Koszyk

Nasze oddychanie kluczem do odniesienia sukcesu

Oddychanie podczas wysiłku sportowego jest jednym z najważniejszych elementów i to w nim często leży klucz do wysokich wyników sportowych.

Oddychanie jest procesem fizjologicznym i zachodzi podświadomie – czyli bez udziału naszej woli. Proces oddychania zachodzi równomiernie do przebiegu procesów metabolicznych zachodzącym w danym czasie w naszym organizmie. Co oznacza, że wraz ze wzrostem wysiłku procesy przemiany materii przyspieszają, nasze tętno wzrasta, wzrasta także proces wymiany tlenowej.

Celem oddychania jest natlenienie krwi. Powietrze zasysane jest do płuc w wyniku wytwarzającego się podciśnienia. Dalej natlenowana krew wędruje do wszystkich komórek naszego organizmu. W komórkach dochodzi do wymiany gazowej, gdzie oddawany jest tlen a pobierany dwutlenek węgla powstający w wyniku procesów przemiany materii. Kolejnym etapem jest wydech i wydalenie z organizmu nadmiaru dwutlenku węgla.

Niezwykle ważnym faktem jest zachowanie równowagi tlenu oraz dwutlenku węgla. W celu określenia wydolności naszego układu oddechowego  dokonuje się specjalnego pomiaru krwi pobieranej przeważnie z tętnicy promieniowej. Dzięki temu pomiarowi otrzymamy wyniki obrazujące najważniejsze dane takie jak: odczyn pH krwi oraz poziom stężenia tlenu i dwutlenku węgla we krwi. W wyniki tego badania możemy wykonać ocenę naszej  wydolności oddechowej i poddać analizie prężność gazów oddechowych. Ciśnienie tlenu we krwi (paO2) powinno wynosić  60 mm Hg, otrzymanie wyniku poniżej świadczyć będzie o naszej niewydolności oddechowej. Drugim parametrem będzie poziom dwutlenku węgla we krwi, jego obniżony poziom będzie dla nas alarmem świadczącym o hiperwentylacji, przewentylowaniu płuc.

Do zjawiska hiperwentylacji często dochodzi zwłaszcza podczas uprawiania sportu. Hiperwentylacja prowadzi do zaburzenia gospodarki gazów oddechowych, które często prowadzą do utraty przytomności.

Zawodowi biegacze maratońscy opanowali tę sztukę do perfekcji, dzięki czemu mogą znieść długotrwały wysiłek przez wiele godzin

Zawodowi biegacze maratońscy opanowali tę sztukę do perfekcji, dzięki czemu mogą znieść długotrwały wysiłek przez wiele godzin.

Prostym urządzeniem do kontroli gospodarki gazowej jest pulsoksymetr. Jest to urządzenie które jeszcze nie cieszy się dużą popularnością w Polsce wśród zawodowo trenujących zawodników a powinno. Często badamy poziom zakwaszenia naszego organizmu zapominając skąd bierze się wzrost kwasu mlekowego we krwi. Każdy z nas ma różny próg kwasowości, jednak poziom stężenia tlenu i dwutlenku węgla we krwi mamy podobny. Badanie efektu treningowego opierając się na samym poziomie zakwaszenia naszego organizmu może być zatem błędne.

Za dużym plusem tego badania świadczy fakt że jest to badanie bezinwazyjne (nie musimy pobierać krwi) szybkość badania pozwoli nam określić czy poziom wydolność naszego układu oddechowego radzi sobie z danym wysiłkiem.

Pulsoksymetr - proste urządzenie które pozwoli nam określić nasz próg wydolności oddechowej

Pulsoksymetr – proste urządzenie które pozwoli nam określić nasz próg wydolności oddechowej

Pojemność naszych płuc waha się w przedziale od 5-6 litrów powietrza u mężczyzn a u kobiet od 3,5- 4. Jeśli chodzi o osoby uprawiający sport wyczynowy na wysokim poziomie ich pojemność płuc może osiągnąć nawet poziom od 6-8 litrów. Podczas oddychania zachodzą rytmiczne ruchy klatki piersiowej oraz pracy przepony. Prawidłowo wykonany wdech powinien odbyć się dzięki pracy przepony i to ona warunkuje pełne wykorzystanie naszego potencjału oddechowego. Podczas wdechu nasza klatka piersiowa unosi się i rozszerza klatkę oddalając do siebie przestrzenie międzyżebrowe. Wydech powoduje obniżenie klatki piersiowej.

W naszych płucach znajdują się liczne receptory oddechowe odpowiadające za prawidłową pracę naszego układu oddechowego. Do najważniejszych receptorów uaktywnianych zwłaszcza podczas biegania możemy zliczyć receptory: SAR, RAR oraz J

Rolą receptorów SAR jest skrócenie wdechu i pobudzenie wydechu. Działanie tych receptorów ma za zadanie ochronę naszych płuc przed nadmiernym rozciągnięciem. Mechanizm ten jest odruchem całkowicie naturalnym i ma na celu zapobiec uszkodzeniu płuc. Kontrolę nad owym ośrodkiem można przejąć  w wyniku podjęcia regularnego wysiłku.

Receptor J – receptor ten odgrywa znaczącą rolę w rozszerzeniu płuc. Pobudzany jest podczas nadmiernego wysiłku fizycznego. Jego receptory znajdują się w ścianach pęcherzyków płucnych i naczyniach włosowatych. Receptory te odbierają wzrost przestrzeni zewnątrzkomórkowej w płacach czyli pojawienie się obrzęku. Odruch płynący z receptorów powoduje rozkurcz mięśni szkieletowych pozwalając na szybszy i głębszy oddech. Większość osób nie jest wstanie osiągnąć tego etapu wysiłkowego. Zjawisko to często występuje u zawodowych sportowców, którzy są w stanie wytrzymać długotrwały równomierny wysiłek.

Ważnym aspektem nie jest samo oddychanie ale technika z jaką wykonujemy oddechy. Nasze oddechy powinny być spokojne nawet podczas szybkiego biegania. Jak przebiega sam proces oddychania najlepiej wytłumaczyć na przykładzie szklanki wody. „Wyobraź sobie ze woda znajdująca się w szklance to tak naprawdę powietrze. Jeśli będziesz pić zbyt szybko to utoniesz. Zbyt wolne picie sprawi, że nie zaspokoisz pragnienia.” Taka sama zasada dotyczy oddychania aby szybkie oddechy sprawią że ilość tlenu będzie zbyt duża i nasz organizm nie poradzi sobie z nadmiarem nagromadzonego powietrza.

Opanowanie procesu oddechowego nie jest łatwe a wprowadzenie jej w nawyk jest jeszcze trudniejsze. Wymaga to wieloletniej pracy, jednak raz wykonana zostaje z nami na zawsze i nawet po dłuższej przerwie łatwiej będzie nam wrócić do dawnych progów wysiłkowych.